مجله حامی نو

شرایط اقلیمی و تاثیرات آن بر معماری؛ بخش سوم: اقلیم معتدل و مرطوب

شرایط اقلیمی و تاثیرات آن بر معماری؛ بخش سوم: اقلیم معتدل و مرطوب
در ایران به علت دارا بودن، چهار اقلیم متفاوت گرم و مرطوب، گرم و خشك، معتدل و مرطوب و سرد، معماریهای متفاوتی (به ویژه در طراحی مسكن بومی) هماهنگ با اقلیم بوجود آمده در چنین فضاهای ساخته شدهای، بكارگیری مصالح بومی كه كمترین تأثیر نامطلوب بر محیط را دارند و همچنین كاهش میزان انرژی مصرفی با استفاده از مصالح محلی، موجب پایداری محیط زیست و افزایش دوام بناها گردیدهاند.
مقاله های بیشتر از معماری

 اقلیم معتدل و مرطوب :

شرایط اقلیمی :

کرانه جنوبی دریای خزر سرزمینی است بین دریای مازندران و کوههای البرز که با وجود عرض نسبتاً کم ، از دو ناحیه تقریباً مجزا تشکیل شده است :

1)    ناحیه جلگه ای شامل کشتزار های وسیع و شهر های بزرگ که در امتداد در یا گسترش یافته است .
2)    ناحیه کوهستانی پوشیده از درختان جنگلی .

مصالح بکار رفته و فرم بناها در این دو منطقه تا حدودی با هم تفاوت دارد . کلیات شرایط اقلیمی این منطقه به شرح زیر می باشد :

1) « بارندگی زیاد در تمام طول سال خصوصاً در فصول پائیز و زمستان .
2) رطوبت نسبتاً در تمام فصول سال .
3) اختلاف کم درجه حرارت بین شب و روز به دلیل وجود در یای خزر و رطوبت بسیار زیاد هوا
4) پوشش وسیع نباتی » .

طراحی اقلیمی :

الف ) بافت شهری و روستایی :

هوای مرطوب از هوای خشک سنگین تر است و در قسمت زیرین هوای خشک قرار می گیرد . برای جلوگیری از ساکن شدن رطوبت بیش از حد ، باید از جریان هوا حداکثر استفاده صورت گیرد . لذا ساختمان های این منطقه ، با حیاط ها و فضاهای باز و وسیع که حصار دور این فضاها اغلب کوتاهتر از قد انسان است ، از هم جدا می شوند تا از جریان هوا و کوران و نیز از طبیعت زیبا و سرسبز منطقه استفاده کنند .

خصوصیات کلی بافت شهری و روستایی در این منطقه به شرح زیر است :
 
1) « افت شهری و روستایی به صورت باز و گسترده .
2) فضاهای شهری نسبتاً وسیع .
3) محوطه ها با دیوار های کوتاه .
4) کوچه ها نسبتاً عریض .
5) ساختمان ها جدا از هم ف در مراکز شهری متصل بهم . »

ب) خصوصیات کلی فرم بنا در این نواحی :

1) « بام ساختمان به شکل شیب دار .
2) ایوان یا غلام گرد در اطراف ساختمان .
3) شکل ساختمان به صورت برون گرا .
4) عدم وجود زیر زمین . [ بدلیل رطوبت زیاد ]
5) کف طبقه همکف بالاتر از سطح طبیعی زمین   [ بدلیل استفاده از جریان باد]
6) استفاده از تهویه دو طرفه هوا » .
                              

در این اقلیم از بام های شیب دار که موجب جابجایی هوا و هدایت آب به اطراف خانه ها است ، استفاده می شود . معمولاً از سمتی که باد غالب ( قسمت غربی ساختمان ) می وزد ، بام را تا ارتفاع پایینتری ادامه می دهند  تا از برخورد کج باران با دیوار جلوگیری شود . در قسمت جنوبی ساختمان به منظور استفاده از نور و حرارت آفتاب ، بام فقط عملکرد سایه بان بر روی ایوان را دارد و تا ارتفاع پایین ادامه نمی یابد .

 نمونه های بسیار خوب ساختمان هاب مسکونی این منطقه که به طور کامل با اقلیم منطقه هماهنگی دارد و با مصالح بومی و گیاهی بنا شده است ، را می توان در جلگه « بیه بیش » در شرق رود خانه ی سفید رود ملاحظه کرد . این ابنیه از نوع گالی پوش خانه با دیوار نفاراند که بهترین نمونه  یک ساختمان سنتی برای منطقه بارانی و مرطوب می باشند . مصالح آن گیاهی و خاک و سنگ است که در محل به وفور یافت می شود .

ج) مصالح :

چوب: بدلیل حاصلخیزی منطقه و وجود کشتزارها و جنگل ها و دسترسی آسان به گیاهان ، استفاده از مصالح نباتی مقرون به صرفه است . در این کناره چوب مصالح عمده جهت ساز و پوشش بنا می باشد . چوب ها به دو دسته سخت و نرم تقسیم می شوند . از چوب سخت به دلیل مقاومت خوبش در مقابل رطوبت و موریانه در قسمت پی و زیر سازی ساختمان استفاده می شود و برای تیر های اصلی ، خرپا و ستونهای نما از چوب نرم استفاده می کنند .

سنگ : از مصالح نوع سنگی مثل سنگ و خشت و سفال نیز در کنار ساختمان های تماماً چوبی استفاده شده است . در روستای آهندان در نزدیکی لاهیجان که در دامنه کوه قرار گرفته ، از سنگ و گل در کرسی چینی کمک گرفته شده است .

طناب های گیاهی : در این کناره برای اتصالات اجزا به جای استفاده از میخ و سیم های فلزی ، از طناب های گیاهی استفاده می شده است . متداولترین این طناب ها « وریس» است که از تاب دادن ساقه های برنج بافته می شود . « کتوس » گیاهی است که مثل پیچک دور درختان می پیچد . کتوس نسبت به وریس محکم تر و ضخیم تر بوده ، به همین دلیل از آن جهت بستن چوب های خر پا استفاده می شود . از دیگر طناب های گیاهی می توان به « لرک کول » و « عسل ما » اشاره کرد .

اندود : متداولترین نوع اندود در این منطقه کاهگل است که برای پر کردن فاصله خالی بین دیوار های چوبی و اندود دیوار ها بکار می رود . اندود « فل گل» نیز وجود دارد که از اختلاط گل رس ، آب و پوست خرد شده ی دانه ی برنج بدست می آید . این اندود در کارهای ظریف تر بکار می رود . و بالاخره اندود آب- آهک که حاصل اختلاط آب ، آهک و مقداری نمک طعام است . روان است و آن را با جارو به دیوارها می کشند که پس از خشک شدن سفیدی و زیبایی مطلوبی ایجاد می کند . از این رو در نمای اصلی بنا و اتاق های پذیرایی به کار می رود .

جغرافیای گیاهی و جانوری در اقلیم معتدل و مرطوب :

الف) گیاهان و همسازی آنها با اقلیم :

سر زمین های با ارتفاع بیش از 1800 متر : بارندگی در فصل تابستان کم و مه گرفتگی به ندرت و فصل خشک در آن طولانی است و بارش آن در زمستان به صورت برف است . گون ها فقط در اینجا می رویند . در این سر زمین سروها نماد نهایت سازگاریند . بیشترین اندازه شان در کوهستان تا 2 متر هم می رسد و قطرشان تا 35 سانتیمتر ، گستره ای چند صد متری را می پوشانند . در این مناطق به تدریج با پایین آمدن ، گیاهانی سرما پسند چون : افرا ، گلابی وحشی ، ازگیل ، سیب تلخ ، رز وحشی و بلوط دیده می شود . بلوط ها روییده در شیب ریشه ناگسستنی و پیدا در زمین دارند وضعیت آب و هوایی فرسایش شدید خاک را به همراه دارد . بدین ترتیب ریشه ها در جلوی دید قرار می گیرند و ریشه های حجیم و شکیل را می نمایاند .

سرزمین ها با ارتفاع پایین تر از 1800 متر : آب و هوا سرد و تر است . در اواخر پاییز و زمستان آبو هوا به منهای 8 درجه و در تابستان تا 21 درجه هم می رسد . بارندگی تابستان آن خوب و از نظر جوی بیشتر اوقات مه آلود است که نوعی باران مخفی است . این جا پوشش گیاهی راشستان است . از گونه های آن می توان ، درخت راش، افرا را نام برد . در بسیاری از مناطق بلوط پرشکوه ( مازو ) به جای درخت راش ظاهر می شود .

ب ) جانوران و همسازی آنها با اقلیم :

در این سرزمین خوک یا گرازهای وحشی ، سنجاب ، انواع مار و گرگ پایدار زندگی می کنند . هر یک از جانوران در منطقه ی خود سرشار از خلاقیت و آفرینندگی در هماهنگی با پیرامون خودند . در سرزمین های شرق مازندران به اسب ترکمن بر می خوریم که این اسبان بیش از اسب های عربی ( اسب های عربی برای خدمت در سواره نظام به کار گرفته می شدند که بیشتر نیازمند پیمایش کم با سرعت زیاد بوده است ) با کوهستان مواجه بودند و سرعت و طقت بالا برای مواجهه با کوهستان ، هوش بالا ، گام برداشتن راحت ، پایداری ژنتیکی به خاطر وجود در این منطقه ، تحمل هر نوع آب و هوا نیاز مندی به علف تازه، سر درار ، لاغر اندام ، گردن دراز و مستقیم جلوه گاه نسبتاً برجسته ،قفسه ی سینه تنگ ، شکم کشیده و لاغر ، پاهای بلند و باریک ، ماهیچه های مشخص ، پوست نازک ، موهای ابریشم نما ، درخشندگی فلزی دم و یال و قد تقریبی 160 از ویژگی های بارزشان است . اسب های ترکمن قهرمان دوهای استقامت و اسب های عربی قهرمان دو سرعت اند .

اما اسب ویژه ی منطقه ی شمال اسب های خزری است کوتاه قد ، کوچکتر و قوی تر از اسبهای دیگرند . صد کیلوگرم بار را در کوهستان ها به راحتی جابه جا می کنند  . با کمترین خوراک قادر به انجام کار هایی اند که اسب های دیگر را توان آن نیست . از سنگلاخ از گل و لای و از میان جنگلهابه راحتی عبور می کند . کوچکی نازکی دست و پا و عضله های فراوان این توانایی ها را به آنان بخشیده است .

memar kuchuku معتقده :
alie hamechi faghat raygan dar ekhtiar bezarid mese kheili az site haye khareji....lotfan.
پشتیبان معتقده :
دوست عزیز مطالب این بخش از سایت رایگان می باشند. بقیه محصولات برای تامین هزینه های سایت از قبیل ویرایش ها، ترجمه ها و ... دریافت می شوند که البته مبلغ کمی نیز می باشند.
تبلیغ با میترا نت